Stichting Natuur- en Milieu Platform Ermelo presenteerde op 18 april 2025 het vernieuwde wandelrouteboekje 'Wandelen rond Drie - langs ondergrondse geheimen'. Burgemeester Hans van Daalen ontving het eerste exemplaar in De Witte Heide uit handen van voorzitter Gert Schuurman. Deze hernieuwde uitgave beschrijft een zeven kilometer lange route waarbij de bijzondere combinatie van natuur en geschiedenis centraal staat.
Natuur en geschiedenis
Deze hernieuwde uitgave is in het kader van de 80-jarige
herdenking van de bevrijding van Ermelo tot stand gekomen en beschrijft een 7
km lange route waarbij de bijzondere combinatie van natuur en geschiedenis
centraal staat. De gevarieerde route met als vertrekpunt Boshuis Drie of de
Schaapskooi aan de Postweg voert wandelaars langs onder meer oude bomen,
grafheuvels, jachtwegen, het monumentje voor Jannes Born en de plek van een
onderduikershol, dat met gekleurde palen is gemarkeerd. Het 56 pagina’s tellende
boekje met uitgebreide achtergrondinformatie bestaat dus eigenlijk uit drie
delen: over de oorlog in Drie, over de geschiedenis van Drie en over de natuur
rondom Drie.
Het wandelrouteboekje is te koop in de boekhandel, bij VVV Ermelo en de vertrekpunten van de route. ISBN-nummer: 9789082582475.
Het artikel is ook hier op de website terug te lezen.
Bij het monumentje voor Jannes Born is in buurschap Drie een nieuw bordje geplaatst op 18 april 2025.
Zo tegenvallend als de opkomst bij de eerste twee NMP-
‘Ermelo Remembers’-activiteiten was, zo mooi groot was de belangstelling bij de
derde. Vrijdagmiddag 18 april werden de oorlogsmonumenten bij Drie bezocht: het
onderduikershol en het paaltje van Jannes. Tijdens de wandeling was er aandacht
voor de geschiedenis van Drie (o.m. het maalschap) en de natuur. Bij de
monumenten kreeg men uitleg over de gebeurtenissen aldaar. Ook waren de
vernieuwingen te zien: in het onderduikershol worden de (verrotte) gekleurde palen
vervangen en bij het paaltje van Jannes staat een nieuw bordje. 3 april was er
een boom afgeknapt en precies op het oude bord terechtgekomen. De gemeente
Ermelo en Staatsbosbeheer hebben snel een nieuw informatiebord gemaakt en
geplaatst. Ongepland, maar wel een mooi detail: het oude bord was geplaatst op
18 april 2005 en het nieuwe op 18 april 2025.
Drie is een buurtschap in het Speulderbos. Het is één van de oudst bekende plekken in Ermelo. Drie bestaat uit enkele boerderijen, woningen, schuren en een restaurant. Het wordt omsloten door bebossing en ligt op 55 meter hoogte.
Naamgeving
In een document uit 855 wordt Drie voor het eerst genoemd
als Thri. Toch worden er verschillende verhalen verteld over de naamgeving van
de buurtschap, zoals drie is het getal van het aantal huizen. Een andere
verklaring kan zijn: drie wegen vanuit Garderen, Putten en Speuld komen op deze
plaats samen. Andere verhalen zijn dat Thri de naam is van de
Germaanse/Keltische bosgod of driegen is een ander woord voor rijgen. In de
oudheid rijgen/vlechten de mensen takken tot schermen.
Bewoning
Drie ligt op een stuwwal. Door de aanwezigheid van water
in diverse poelen, zoals de waskolk kunnen mensen op de stuwwal wonen. De
waskolk heeft een lemen bodem. Het regenwater blijft zo in de kolk staan. De
kolk is voor de mensen van levensbelang. Het is de enige waterplas in de
omgeving. De mensen leven in die tijd voornamelijk van de jacht. Rond 1500 zijn
de boeren zich in Drie gaan vestigen. De boeren bedrijven landbouw en veeteelt
volgens de potstalmethode. In een apart venster wordt over deze methode meer
verteld.
Bos
Buurtschap Drie wordt rondom omgeven door boombos.
Vroeger zijn de rechte hoge beuken- en eikenbomen gebruikt voor timmerhout.
Hierdoor is een boombos ontstaan met veel kromme bomen. Het staat bekend als
‘het bos met de dansende bomen’. Door de hoge ligging van Drie zijn de kruinen
van de hoge beuken van zeer grote afstand zichtbaar. Eeuwen geleden worden de
hoge beuken door de vissers en de vrachtvaart op de Zuiderzee gebruikt als
baken. De beuken zijn in 1774 geplant,
maar door aantasting met schimmels in 1999 gekapt. In de twintigste eeuw is het
eikenbos voor en groot deel vervangen door naaldbos.
In het oktobernummer van het magazine Landleven staat deze keer een artikel over de dansende bomen in Drie. Het is een van de oudste bossen van ons land. Bij foto nr. 3 wordt ook de route vermeld die te lopen is vanaf Boshuis Drie in buurtschap Drie bij Ermelo.
Er liep een groepje jongeren door het bos. Voorop een
volwassene. Het tempo was stevig. Af en toe stonden ze stil; ogen speurden het
bos af: zou dit de plek van het onderduikhol kunnen zijn? Nee...te dicht bij de
weg; te open onder de hoge bomen..
Daar verderop leek het beter. Lage dichte sparren en
struikgewas: meer beschutting.
In de maanden april en mei, de periode van het gedenken
van de Tweede Wereld Oorlog, werden de leerlingen van de Ermelose basisscholen
weer in de gelegenheid gesteld om dieper in de historie te duiken van hun eigen
Ermelo ten tijde van de oorlog.
Het geschiedenisproject 'Ermelo 1940-1945, gebeurtenissen
en geheimen' brengt sinds 2012 met het lesmateriaal de gebeurtenissen van toen
dichterbij. Naast het werken in de klas vormt de 'Les op Locatie' een
belangrijk onderdeel van het project. Tijdens de Excursie op de fiets, of
tijdens de Beleefles: als onderduiker op weg naar een veilige onderduikplek,
leren zij over de omstandigheden en gebeurtenissen uit de tijd rond 1943-’44.
Een verborgen gat in de grond, een monumentje heeft een naam; mensen krijgen
een gezicht.
6 basisscholen deden dit jaar met het project mee. De
beleeflessen zijn inmiddels afgerond. Komende week sluiten we met een laatste
excursie het geschiedenisproject weer af: de leerlingen van groep 8 van de
Speulderbrink gaan onder leiding van gidsen Hans Born en Evert van de Beek op
de fiets door het bos, langs het onderduikhol en monumentje van Jannes. Op
beide plaatsen horen ze wat zich daar in 1944 heeft afgespeeld, en waarom het
nog altijd belangrijk is om dit te blijven gedenken.
Opdat wij niet vergeten.
Esther van As is in september 2022 begonnen aan de opleiding AV-Specialist. Hierbij had zij de opdracht om een minidocumentaire te maken over een gebouw, gebeurtenis, monument of iets anders.
Ze heeft ervoor gekozen een minidocumentaire te maken over het onderduikershol in Drie.
Achtergrond van het boek
In het buurtschap Drie, bij Ermelo op de Veluwe, woonden
tijdens de Tweede Wereldoorlog slechts enkele gezinnen. Een daarvan was de
familie Born. Vader Abraham Born was boswachter van beroep en getrouwd met
Johanna Lubbersen. Samen hadden zij zeven zonen. In de oorlogsjaren werd hun
gezin betrokken bij onderduiken. Zelf hadden zij ook onderduikers in huis. Op
plaatsen die door vader Born waren aangewezen, werden in de bossen rond Drie
onderduikholen gegraven. Een van die holen werd gebruikt om wapens en andere
zaken te verbergen. Meerdere zonen uit het gezin Born hebben tijdens de Tweede
Wereldoorlog een belangrijke rol gespeeld in het verzet. Een van hen - Jannes -
werd doodgeschoten, maar ook vader Born en zoon Evert hebben de oorlog niet
overleefd. Beiden zijn opgepakt en in 1945 in het Duitse concentratiekamp
Neuengamme omgekomen.
Inmiddels zijn ook alle andere zonen overleden. Alleen de jongste - Hans - is nog in leven. Hij was ruim vier jaar toen in 1944 deze vreselijke dingen plaatsvonden. Hans verzorgt in Drie al jarenlang rondleidingen voor groepen schoolkinderen. Steeds maar weer vertelt hij wat zich daar tijdens de oorlog en met name binnen hun gezin, heeft afgespeeld.
Zelf ben ik in aanraking gekomen met de verhalen over Drie via mijn man Bram en zijn vader Willem Born. Willy, zoals hij genoemd werd, was een van de zonen van Abraham Born.Het boek dat ik heb geschreven over de gebeurtenissen in Drie, is bedoeld voor kinderen van 9-12 jaar. De hoofdpersonen Thijs en Siem zijn verzonnen, maar alles wat Hans Born vertelt en uitlegt, heeft werkelijk plaatsgevonden!
Op de website 75 jaar vrijheid wordt verteld over Jannes Born en hetgeen gebeurd is in de Tweede Wereldoorlog.
Er is meer over te lezen via deze link.
In de bossen van Ermelo rond de buurtschap Drie zijn twee monumenten terug te vinden die herinneren aan de periode 1940 - 1945: het 'paaltje van Jannes' en een in 2008 opnieuw zichtbaar gemaakt onderduikershol.
Ook in Ermelo zelf heeft zich een en ander afgespeeld tijdens de de Tweede Wereldoorlog.Veel van dit alles is niet (meer) bekend. Mensen die in de oorlog iets hebben meegemaakt zwijgen hier vaak over. Toch is het voor de generaties van na de oorlog belangrijk erover te horen.
De Stichting Natuur- en MilieuPlatform Ermelo gaf in 2008 het wandelrouteboekje 'Wandelen rond Drie langs ondergrondse geheimen' uit. Het project 'Ermelo 1940-1945, gebeurtenissen en geheimen' wil de leerlingen in contact brengen met gebeurtenissen en mensen uit de periode van de Tweede Wereldoorlog op lokaal niveau: Ermelo en omgeving staan centraal.
Het project omvat een:
Excursie (altijd mogelijk) òf een beleefles (april-juni,
in overleg)
Kosten voor dit project:
40,- euro.
Nadere informatie en reservering: (0341) 55 71 09 of info@nmpermelo.nl
